Zacht rubber, eeuwenoude ornamenten en de sporen van tijd en aanraking: het werk van Nynke Koster (Den Haag, 1986) beweegt zich op het snijvlak van autonome kunst, design en architectuur. Nostalgisch? Zeker. En noodzakelijk, want steden beginnen steeds meer op elkaar te lijken en identiteit verdampt onder efficiency en globalisering. ‘Wat blijft over van een plek als je haar geschiedenis weghaalt?’ Vraagt Nynke zich af. ’Ik ben juist benieuwd naar al die verhalen.’ Haar sculpturen, objecten en installaties zijn tastbaar, uitnodigend tot interactie. ‘Tijd wil ik vangen,’ zegt ze. ‘Vasthouden. Loslaten is ingewikkeld.’
Een eigen taal
In een industriële hub in het ruige Brinkhorst van Den Haag brandt gezellig een kacheltje. Hier wordt gecreëerd, samengewerkt, dat voel je. Stellingen vol materialen, ideeën, tools. In Nynkes kwartier staan overal mallen en afgietsels. Architectonische details, ornamenten - het atelier staat bol van in materiaal gevangen verhalen. ‘Ik heb pas opgeruimd,’ lacht Nynke, ‘maar het is alweer te klein.’
Ze oogt warm en nuchter, belezen en praktisch ingesteld. Een maker, die gegrond is in het wezenlijke aardse en tegelijkertijd geworteld in kunstgeschiedenis, esthetica en filosofie. Creativiteit stroomt door haar aderen. Ze duidt zichzelf als doorzetter. Bevlogen. En naïef - op een goede manier. Een van haar eerste herinneringen aan kunst? Bij opa op schoot terwijl hij de schouw nauwkeurig natekende. ‘In mijn ogen was dat pure magie.’ Kunst zit bij haar in de familie. Haar oom – beeldend kunstenaar Kés Aerts - is een blijvende bron van inspiratie en geluk. ‘Nog altijd praat ik met hem over kunst, tijd en creëren. We spreken samen een eigen taal.’
Driedimensionale herinneringen
Nynke studeerde aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag, richting interieurarchitectuur en meubelontwerpen. Maar al snel werd duidelijk dat functionaliteit alleen voor haar niet genoeg is. ‘In mijn werk zoek ik betekenis. Ik opereer op de grens tussen gebruiksvoorwerp en sculptuur, tussen heden en verleden. De academie wilde ik liefst niet verlaten, die heerlijke periode wilde ik met me meenemen, letterlijk bij me dragen. Door afgietsels te maken van architectonische plekken en ornamenten in het gebouw creëerde ik driedimensionale herinneringen aan deze plek.’
‘Esthetiek is nooit neutraal, zeker in een publieke ruimte draagt ze verantwoordelijkheid’
Doorbraak
Met ‘Elements of Time’ – ambigue, rubberen sculpturen van architectonische ornamenten – beleefde Nynke op de Dutch Design Week (DDW) in 2015 haar grote doorbraak. Zacht om aan te raken, stevig om op te kunnen zitten. ‘Dit idee is ontstaan uit mijn liefde voor de vertaling van tijd in gebouwen en mijn verlangen om kunst te mogen aanraken. Fietsend door Den Haag zag ik hoe drie tijdsperioden naast elkaar bestonden: Barok, Art Deco en Modernisme. ‘Die perioden wilde ik vangen en samenbrengen. Tot drie minuten voor de opening van de DDW hield ik de objecten in folie gehuld, zó zenuwachtig was ik voor de reacties. Het voelde kwetsbaar, naakt.’ Elements of Time kenmerkt haar autonomie en signatuur, de werken gaan nog steeds de wereld over.
Common Ground
Een van haar meest bijzondere werken is Common Ground, dat in 2022 in de Grote Kerk van Alkmaar verschillende identiteiten en culturen samenbracht. Voor dit monumentale, site-specific werk ging Nynke de volkswijk in om met vluchtelingen, buurtbewoners en verschillende internationale gemeenschappen te praten over wat ‘thuis zijn’ betekent. De verhalen verwerkte ze samen met afgietsels van de poorten van de Turkse moskee tot een grote, zachte sculptuur waarop bezoekers letterlijk konden plaatsnemen. Nynke: ‘Voor de één is thuis iets tastbaar en voor een Syrische vrouw was dat de geur van jasmijn in de straten van Damascus. Die geur hebben we teruggebracht in de tentoonstelling. Tijdens de openingsceremonie speelde Syrische muziek en alle verhalen, bewoners, kunstenaars, vluchtelingen en kunstverzamelaars kwamen samen. Alles verbond zich in deze zachte installatie. Dat was zo mooi en ontroerend.’
Verantwoordelijkheid
In opdracht van de gemeente Delft creëerde Nynke het kunstwerk Echo achter de Oude Kerk, bedoeld om op plaats te nemen. ‘Echo is een reflectie op de Delftse Gouden Eeuw,’ vertelt Nynke. Haar research begon wandelend door de stad met een gids. ‘De dualiteit van die periode is overal zichtbaar: rijkdom en armoede, religieuze spanningen, handel en slavernij, kunst en wetenschap. Het was een tijd van zeehelden en overvloed, maar ook van menselijke ontwrichting.’ In dit werk brengt Nynke deze tegenstrijdigheden samen in een gigantische betonnen schijf met Delftse iconen als Fabritius’ puttertje naast beelden van slavernij, migratie en stedelijke armoede. ‘Afgietsels mogen geen grapjes worden. Ze moeten diepere lagen aanraken. Esthetiek is nooit neutraal, zeker in een publieke ruimte draagt ze verantwoordelijkheid.’
Betekenis
De werken van Nynke vind je van Rademakers Gallery in Weesp tot Dest gallery in Shanghai en Swing design gallery in Rome. Momenteel is zij nog in gesprek met een gallery in New York. Ook heeft Nynke een samenwerking met interior designer Kelly Wearstler in Los Angeles. Ondanks haar internationale succes blijft Nynke trouw aan haar ambachtelijke werkwijze. Materialen zijn voor haar een inhoudelijke keuze die meebeweegt met maatschappelijke ontwikkelingen. Momenteel onderzoekt ze nieuwe, circulaire materialen zoals gerecycled acrylaat van oude covidschermen. ‘Voor het Zuiderzeemuseum werk ik momenteel met plastic uit de plasticsoep en ik experimenteer met planten en zelfs gerecyclede koemest. Ik wil graag werken maken die én betekenis hebben, én iets toevoegen aan biodiversiteit. Materialen vertellen iets over de tijd waarin we leven.’
Wat hoop je dat mensen meenemen uit jouw werken Nynke? ‘Dat ze anders naar geschiedenis kijken, de verhalen en gelaagdheid begrijpen. Dat aanraking verbindt.’
Bookmood?
The Fountainhead (De eeuwige bron, 1943) van Ayn Rand is een filosofische roman over de strijd van de integere, individualistische architect Howard Roark. Hij weigert concessies te doen en vecht voor zijn artistieke visie en onafhankelijkheid.
Wanneer verlies je je eigen identiteit voor commercie? Mijn man heeft me met dit boek versierd 😉
Designmood?
Eric Klarenbeek en Maartje Dros zijn vernieuwende ontwerpers en kunstenaars, bekend als 'Designers of the Unusual', die zich richten op bio-design, 3D-printen en duurzame materialen. Ze ontwikkelen innovatieve, circulaire oplossingen en richten zich op het verduurzamen van de (openbare) ruimte.
Anish Kapoor Anish Kapoor (Bombay, 1954) is een wereldberoemde Brits-Indiase beeldhouwer, bekend om zijn monumentale, abstracte installaties en sculpturen. Superinspirerend, autonoom en puur!
— Nathalie, StoryCurator